Schrijfwerk

Dweiloorlog

Anton Valens - DweiloorlogFlaptekst
De flat op Wamberg die ze bewoonde was zo volgeladen met spullen uit een ver en nabij verleden dat haar persoon er haast in verloren ging, als een drenkeling in een vloed. Het was de bedoeling dat ik haar zou helpen met opruimen, maar in de maanden sinds onze kennismaking had ik vrijwel geen vorderingen geboekt.

Tijdens zijn werk bij de Thuiszorg maakte Anton Valens kennis met ouden van dagen. Door zijn regelmatige bezoeken kreeg hij een bijzondere band met een aantal van hen; met anderen viel geen woord te wisselen, maar ook zij hebben een onuitwisbare indruk op hem gemaakt. In Dweiloorlog beschrijft Valens hun dagelijks leven en de gesprekken die hij met hen heeft gevoerd. De verhalen zijn ontroerend, soms aangrijpend, maar altijd licht van toon en ze getuigen van grote betrokkenheid bij de geportretteerden.

Klik hier voor de uitzending van Desmet live waarin Anton Valens voorleest uit Dweiloorlog.


Pers
De situaties waarin Bonne belandt zijn soms huiveringwekkend en hilarisch tegelijk. Lees in het titelverhaal hoe hij, liggend op de ‘drassige vloerbedekking’ onder het bed van mevrouw Deelsnijder, de lijntjes van de tentconstructie boven het matras probeert aan te spannen. Het is een meesterlijke slapstick. […] De verhalen zijn […] van  overminderd hoge kwaliteit. De schrijver voegt een aantal klassieke personages aan zijn toch al indrukwekkende verzameling toe. **** – DAGBLAD VAN HET NOORDEN


Als je de verhalen van Anton Valens leest, krijg je bijna zin om zelf ook in de thuiszorg te werken. […] Deze nieuwe verhalen bewijzen nogmaals zijn oog voor detail. – ESTA

De oorlog levert geen dweil op, maar wel een mooi verhaal. […] Behalve reviaanse wreedheid is er in deze verhalen ook compassie met de bejaarde medemens. – VRIJ NEDERLAND

De auteur, van huis uit beeldend kunstenaar, zet de bejaarden geloofwaardig neer, maar heeft ook voor hun interieur, voor Vermeers ‘Melkmeisje’ in kruissteken, Tjoklat-blikken en een snijbonenmolentje. – TROUW

Vrolijk oud worden is de uitzondering. Wie Dweiloorlog, verhalen over oude mensen, van Anton Valens leest, moet echter vaak glimlachen om de knappe en hilarische typeringen van bejaarde zorgbehoevenden die meestal vegeteren maar zorgeloos vegeteren, zo lijkt het wel. […] Valens bewijst met deze miniaturen dat hij als geen andere Nederlandstalige auteur de aftakelende medemens in al zijn glorie in beeld weet te brengen. – KNACK

Knap geschreven, ontroerende verhalen. Valens weet waarover hij schrijft: hij combineerde zijn studie aan de Rietveld Academie met het werk in de thuiszorg. – LEEUWARDER COURANT

Zelden is er mooier en meeslepender geschreven over het werk in de thuiszorg. […] De stijl is even ontroerend, soms aangrijpend en altijd zoekend naar de humor achter de tragiek. Het zijn verhalen van een licht soortelijk gewicht en met een hoge aaibaarheidsfactor. […] Op innemde wijze schildert hij de eigengereide karakters van de hulpbehoevenden. Met passie beschrijft hi jde onuitwisbare indruk die ze op hem maken en en passant neemt de schrijver de lezer mee in die steeds kleiner wordende wereld van mevrouw Ganzema of meneer Varrois. Een heerlijk boekje! – ARTS & AUTO

Een aanbeveling, want zelden werd zo scherp geobserveerd en zo treffend beschreven wat zich in die thuiszorg afspeelt als hier. […] Geef die Valens een dagelijks hoekje in de krant en gedaan is het met bezuinigingsplannen in de zorg die niet altijd terecht ‘thuiszorg’ heet. – LIMBURGS DAGBLAD

Bijzonder boek! – WIM BRANDS in VPRO DE AVONDEN

‘Afstoffen, stof afnemen, is een bezigheid die bijna dagelijks in alle Nederlandse huishoudens wordt verricht, maar Anton Valens is die allereerste schrijver die er een mini-essay aan heeft gewijd. In zijn verhaal “Een melkmeisje van de Twintigste Eeuw” rijzen meteen de kernvragen. Nat of droog? Wanneer en waarom? Het “klamvochtige afstoffen” heeft als voordeel dat “het stof aan de lap hecht en niet opwaait”, maar “als beperking ‘dat niet alle materialen tegen water zijn bestand”.

Ga er eens voor zitten. Het verhaal staat in Dweiloorlog, Valens’ tweede bundel met verhalen over werken in de thuiszorg. In Meester in de hygiene (2004) maakte hij al negen portretten van op hulp aangewezen mensen, nu komen er nog zes bij. Goeie genade, wie zou zoiets willen lezen, dacht ik, laat staan schrijven. Maar wonderen zitten in kleine hoekjes, zeker in de letteren. Zo blijkt dat je een portret van een oude dame kunt schrijven door het interieur dat je bij haar moet afstoffen secuur vast te leggen. Je leert het immers kennen, centimeter na centimeter.

Valens schrijft nergens  grappig of ironisch. Hij is exact. Hij houdt van dit werk, al zijn de mensen vaak lastig. Van hem leer ik dan dat je ramen lappen kunt beleven als een verborgen vorm van schilderkunst. Wat deze A-hulp tegelijk doet is het vastleggen van de Nederlandse woninginrichting rond de eeuwwisseling. Met archeologische precisie noteert hij het gelukstafeltje, de spreien en vitrages, en inventariseert hij de dierenbeeldjes op dressoirs en schoorsteenmantels – de olifanten zijn ver in de meerderheid – die de bewoners zullen overleven.

Veel bejaarden zijn zwaarbewapend, leer ik. Scharen onder het hoofdkussen, een revolver in het nachtkastje. Een bloedlink knipmes onder het kussentje in een stoel: “Voor als er zo’n Turks uitvaagsel binnenkomt.”

Wordt het Valens ooit te machtig? Ja, één keer, bij de moeder en zoon Deelsnijder, beide rolstoelend. Na drie jaar zuigen en treiteren om de aanschaf van een dweil gaat er een emmer water over de vloerbedekking. Dan ontvlucht hij het huis. Is Anton Valens een heilige? Ik hou het erop dat werkelijke aandacht voor de spullen van een ander, concentratie bij het schoonmaken en het vermogen je in te leven in mensen aan het eind van het bestaan, dat die eigenschappen meer voorkomen dan je denkt. Alleen je hoort er zo weinig over.’ – VPRO GIDS

Dweiloorlog is leuk geschreven, zeer herkenbaar en leest makkelijk weg. Het is duidelijk dat het hier om een ervarginsdeskundige gaat. – BIJZIJN

Scherpe verhalen, geschreven met een grote betrokkenheid. – NURSING

Valens schrijft vlotte, sobere verhalen in een droge, beschrijvende stijl; ze hebben nauwelijks een plot. Valens combineert realiteitszin met idealisme: het beste voor de bewoners is zijn inzet, maar hun dementie, hun nukkigheid en eigenaardigheden, hun aversie tegen binnendringers en het werken binnen de regels van de zorginstelling is de realiteit waarmee hij moet leven. […] Treffend beschreven. BIBLIOTHEEKDIENST

Vrolijk oud worden is de uitzondering. Wie Dweiloorlog, verhalen over oude mensen van Anton Valens leest, moet echter vaak glimlachen om de knappe en hilarische typeringen van bejaarde zorgbehoevenden die meestal vegeteren, maar zorgeloos vegeteren lijkt het wel. […] Valens bewijst met deze miniaturen dat hij als geen andere Nederlandstalige auteur de aftakelende medemens in al zijn glorie in beeld weet te brengen. – KNACK.BE

Voor het radio interview in VPRO De Avonden met Wim Brands op 24 maart 2008 en een prachtige observatie van Wim Noordhoek op boeken.vpro.nl kunt u hier klikken.